Trong bối cảnh phát triển kinh tế vùng cao, thanh niên dân tộc thiểu số (DTTS) đang từng bước chuyển từ tư duy “tìm việc làm” sang chủ động “tạo việc làm”. Toàn tỉnh hiện có 120.872 thanh niên, trong đó hơn 95% là người DTTS. Với lực lượng đông đảo như vậy, việc khơi dậy tinh thần khởi nghiệp không chỉ mang ý nghĩa cá nhân mà còn trở thành hướng đi quan trọng trong phát triển kinh tế tại chỗ, từng bước được chính sách đồng hành và hình thành mạng lưới hỗ trợ ngày càng rõ nét.

Tạo nền móng cho tinh thần dám nghĩ, dám làm

Thực hiện Quyết định số 897/QĐ-TTg, ngày 26/7/2022 của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp giai đoạn 2022 - 2030 và Quyết định số 1719/QĐ-TTg ngày 14/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, giai đoạn I từ năm 2021 – 2025; UBND tỉnh ban hành Quyết định số 588/QĐ-UBND, ngày 26/5/2023 của UBND tỉnh về Chương trình “Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp” giai đoạn 2023 - 2030. Từ năm 2023 đến nay, phong trào khởi nghiệp trong thanh niên DTTS được triển khai gắn với điều kiện thực tiễn, mặc dù chưa có cơ chế đặc thù riêng cho thanh niên DTTS nhưng các nội dung hỗ trợ được lồng ghép từ Chương trình “Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp” của tỉnh và các nội dung của Chương trình mục tiêu quốc gia. Các mô hình tập trung vào những lĩnh vực có lợi thế như sản xuất nông, lâm nghiệp theo hướng hàng hóa; phát triển sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP; chăn nuôi, trồng trọt ứng dụng khoa học - kỹ thuật; du lịch cộng đồng gắn với bản sắc văn hóa dân tộc.

Để thúc đẩy thanh niên khởi nghiệp, tỉnh tập trung hỗ trợ phát triển ý tưởng, mô hình; nâng cao năng lực; huy động, kết nối nguồn lực; hỗ trợ thị trường và tư vấn pháp lý. Thông qua Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), tỉnh đồng hành với thanh niên trong khởi nghiệp, kết nối doanh nghiệp, giới thiệu nguồn vốn, quỹ tài trợ, chuyển giao khoa học - kỹ thuật, cung cấp thông tin đầu tư và tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, khuyến khích sản xuất theo hướng ứng dụng công nghệ cao, xây dựng thương hiệu và nâng cao sức cạnh tranh. Hiện toàn tỉnh có trên 161 mô hình phát triển kinh tế của thanh niên; 29 sản phẩm OCOP của 21 chủ thể trong độ tuổi đoàn viên, thanh niên.

Với tinh thần dám nghĩ, dám làm anh Lương Minh Tiến đã phát triển đàn dê lên gần 100 con.

Anh Lương Minh Tiến, thanh niên trẻ ở xã Vinh Quý cho biết qua một thời gian đi làm xa nhưng không ổn định, anh tìm hiểu về tiềm năng, lợi thế địa phương và mạnh dạn vay vốn từ ngân hàng chính sách ủy thác cho Đoàn thanh niên để đầu tư mô hình chăn nuôi dê. Anh chia sẻ thanh niên có tuổi trẻ, có sức khỏe nhưng còn thiếu vốn sản xuất, khi sản xuất hàng hóa, thiếu đầu ra. Mong muốn có cơ chế hỗ trợ đầu ra và liên kết sản xuất để mở rộng mô hình chăn nuôi của gia đình, tạo công ăn việc làm cho nhiều thanh niên, người lao động tại địa phương.

Các phong trào khởi nghiệp đã khơi dậy tinh thần dám nghĩ, dám làm của thanh niên DTTS, tạo điều kiện để người trẻ tham gia phát triển kinh tế tại địa phương, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi tỉnh Cao Bằng.

Nâng mức hỗ trợ, tạo đòn bẩy phát triển bền vững

Khởi nghiệp của thanh niên DTTS đang đứng trước yêu cầu phải chuyển mình mạnh mẽ hơn, từ phong trào sang thực chất, từ hỗ trợ ngắn hạn sang đồng hành lâu dài. Để đáp ứng yêu cầu đó, tỉnh đã từng bước huy động và lồng ghép nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia nhằm tăng cường hỗ trợ thiết thực cho thanh niên.

Giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh Cao Bằng được hỗ trợ 4.214 triệu đồng từ Chương trình mục tiêu quốc gia để thực hiện nội dung thúc đẩy khởi sự kinh doanh, khởi nghiệp và thu hút đầu tư vùng đồng bào DTTS và miền núi. Từ nguồn lực này, tỉnh tổ chức 33 hội nghị tập huấn cho hơn 6.000 cán bộ Đoàn, hội viên, thanh niên và đại diện doanh nghiệp, hợp tác xã; tổ chức Diễn đàn “Thanh niên Cao Bằng khởi nghiệp sáng tạo - Cơ hội và thách thức” với 200 đại biểu tham dự; tuyên dương 10 doanh nhân trẻ, 50 thanh niên khởi nghiệp tiêu biểu; đồng thời đăng tải trên 180 tin, bài tuyên truyền về gương thanh niên khởi nghiệp trên các phương tiện truyền thông của tỉnh.

Các cấp bộ Đoàn trong tỉnh triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ thanh niên, nhất là thanh niên DTTS tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, kênh tín dụng và quỹ hỗ trợ; tăng cường tư vấn, giới thiệu việc làm, phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội hướng dẫn thủ tục vay vốn lãi suất thấp để phát triển kinh tế. Tính đến 31/12/2025, Quỹ quốc gia về việc làm (nguồn Trung ương Đoàn) đã hỗ trợ 734 triệu đồng cho 8 mô hình phát triển kinh tế của thanh niên.

Từ năm 2022 - 2025, toàn tỉnh có 7 dự án vào vòng chung kết Cuộc thi Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn toàn quốc; kết quả này khẳng định thanh niên vùng cao hoàn toàn có khả năng cạnh tranh khi được trang bị kiến thức và hỗ trợ đúng hướng. Cùng với đó, tỉnh hỗ trợ thiết kế, in trên 10.000 tem mác, túi giấy cho các sản phẩm OCOP, góp phần chuẩn hóa bao bì, nâng cao giá trị và khả năng tiếp cận thị trường.

Trước yêu cầu phát triển mới, tỉnh Cao Bằng xác định đẩy mạnh phong trào khởi nghiệp trong thanh niên DTTS theo hướng thực chất, bền vững, gắn với mục tiêu giảm nghèo và đặc thù vùng cao; ưu tiên thanh niên vùng đặc biệt khó khăn, hộ nghèo, cận nghèo; phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã thanh niên theo chuỗi giá trị.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh đặt mục tiêu: 100% cán bộ Đoàn chuyên trách được bồi dưỡng kiến thức hỗ trợ khởi nghiệp; hỗ trợ 100 thanh niên khởi nghiệp (trong đó 10 dự án đổi mới sáng tạo); mỗi năm 2.000 thanh niên được tập huấn; duy trì, tư vấn phát triển 15 doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác do thanh niên làm chủ; thành lập ít nhất 5 hợp tác xã thanh niên; hằng năm có tối thiểu 3 xã có sản phẩm OCOP của thanh niên đạt chuẩn. Để đạt mục tiêu, cần cơ chế linh hoạt hơn về tín dụng, tư vấn pháp lý, bảo lãnh vay vốn, kết nối tiêu thụ; đồng thời gắn khởi nghiệp với lợi thế nông nghiệp đặc sản, dược liệu, du lịch cộng đồng và kinh tế biên mậu của địa phương.

 Phong trào sáng tạo khởi nghiệp của thanh niên DTTS đã có nền móng. Điều cần thiết hiện nay là củng cố nền móng ấy bằng chính sách đủ mạnh và đồng hành lâu dài. Khi được trao cơ hội và hỗ trợ thực chất, người trẻ vùng cao không chỉ tạo dựng sinh kế cho bản thân, mà còn góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giữ chân lao động trẻ và tạo động lực phát triển bền vững cho địa phương.

Dương Liễu